Risico's

Alliander verzet veel werk om energie voor iedereen betrouwbaar, betaalbaar en bereikbaar te houden. Risicomanagement helpt om focus aan te brengen in de sturing van Alliander, zodat we onze doelstellingen behalen. Ons werk gaat gepaard met risico’s, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid en financiën. Deze risico’s zijn niet volledig te vermijden. Risicomanagement biedt echter wel inzicht in deze risico’s, zodat we weloverwogen besluiten kunnen nemen ten aanzien van de (beheersing van de) risico’s. We gebruiken binnen Alliander één methode voor risicomanagement. Hiermee doorlopen we het risicomanagementproces op verschillende plekken in de organisatie volgens dezelfde stappen.

Risicobewustzijn

Het managen van risico's is onderdeel van de besturing en besluitvorming van de organisatie. De Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen van Alliander bespreken de toprisico’s regelmatig. Ze beoordelen welke effecten de risico’s kunnen hebben op de strategische doelstellingen, de bedrijfsvoering en op onze reputatie.

Alliander vindt het belangrijk te voldoen aan de richtlijnen uit de (herziene) Corporate Governance Code. In de hoofdstukken Corporate governance, Verklaring van de Raad van Bestuur en Overige informatie leggen we uit hoe het beheersen van risico’s expliciet onderdeel is van de besturing en besluitvorming van de organisatie.

Risicobereidheid

Om de bedrijfsdoelstellingen te behalen, moeten we soms in bepaalde mate risico’s accepteren. De mate waarin we bereid zijn risico te lopen bij het behalen van onze doelen (de ‘risicobereidheid’), verschilt per risico.

• We willen zo min mogelijk risico lopen waar het gaat om veiligheid van onze medewerkers, onze klanten en onze netten. We sluiten alle risico’s uit, voor zo ver dat mogelijk en reëel is.

• Rond compliance is onze risicobereidheid laag. We moeten voldoen aan wet- en regelgeving en willen handelen volgens interne procedures en de Alliander Gedragscode.

• Voor strategische risico’s zoeken we een juiste balans tussen risico’s en onze doelstellingen op de langere termijn.

• Voor financiële risico’s hanteren we een lage risicobereidheid. Zo weten we zeker dat we een gezonde financiële basis hebben en voldoen we aan de voor ons van belang zijnde financiële ratio's.

Ontwikkelingen toprisico’s

Kijkend naar de trends om ons heen blijven op hoofdlijnen dezelfde thema’s voor ons relevant. Zowel nationaal als internationaal blijven veel relevante ontwikkelingen gaande: machtsverschuivingen, druk op de toeleveringsketen, verhoogde defensie-uitgaven en klimaatrisico’s. Nationaal merken we dat de formatie van het nieuwe kabinet en de daaruit volgende kabinetsplannen zorgen voor onzekerheden over de voortgang van beleid en wetgeving. Landelijke politieke prioriteitstelling, maar ook publieke discussies en verharding van de maatschappij zijn actuele onderwerpen die impact hebben op onze toprisico’s.

Overall reflectie op het totale risicobeeld

We hebben te maken met grote strategische vraagstukken waar volop aan gewerkt wordt, maar we nog niet op het gewenste niveau zijn. Tegelijkertijd zien we dat er veel aandacht is voor de belangrijkste risicothema’s, maar dat dit vaak meerjarige initiatieven betreft waarvan de effecten pas op langere termijn zichtbaar worden. De (extra) ingezette beheersmaatregelen moeten de komende jaren tot dalende risicoscores leiden. Een overzicht van onze belangrijkste risico's:

In bovenstaande tabel staan de risico's van hoog naar laag opgenomen. De ontwikkelingen in de vijf hoogst scorende risico’s lichten we hieronder toe. Daarnaast geven we ook duiding aan het nieuwe risico met betrekking tot de onzekerheid van de effecten van klimaatverandering.

1. Onvoldoende realisatie werkpakket

Het risico Onvoldoende realisatie werkpakket blijft het hoogste risico. Door de energietransitie en economische groei blijft het werkvolume verder toenemen, vooral het werkpakket voor elektriciteit. De krappe arbeidsmarkt voor technisch personeel, lange opleidingstijden en de volatiliteit in de prognoses van het type/volume werk maken het tijdig opschalen in capaciteit moeilijk. Daarnaast zien we ook schaarste aan bepaalde materialen in de markt. Dit heeft tot gevolg dat een toenemend deel van het werkpakket niet wordt gerealiseerd en doorschuift. Daarbij komt dat de voorspelbaarheid van systeemveranderingen complex is en de opkomst van nieuwe technologieën en trends moeilijk planbaar zijn. Met de ingeslagen marktaanpak, een verbeterde planbetrouwbaarheid en de ontwikkelingen op Beter Benutten Net moet deze risicoscore de komende jaren dalen. De beheersing is gericht op het verminderen van de waarschijnlijkheid.

2. Niet voldoen aan klantverwachtingen

Het risico Niet voldoen aan klantverwachtingen is afgelopen jaar gedaald in impact, maar blijft een zeer hoog risico. Door de enorme vraag lukt het ons in toenemende mate niet meer om aan de verwachtingen van onze klanten te voldoen. De transportschaarste neemt toe en we zien de aansluittermijnen oplopen. Ook de klantinteractie neemt toe. Dit alles heeft impact op onze klanten en vergt goede en tijdige (persoonlijke) communicatie. Tegelijkertijd hebben onze klanten steeds hogere verwachtingen van onze transparantie en dienstverlening. De aandacht voor netbeheerders in (landelijke) media neemt toe. De toenemende capaciteitsissues in het net hebben impact op onze klantscore.

We zijn beter in staat om de klantverwachtingen aan de voorkant te managen en de klantcommunicatie is afgelopen jaar verbeterd. Het blijft een uitdaging om aan de toenemende klantvraag te voldoen. In al onze processen moeten we ons bewust zijn van de impact op de klant. De ingezette maatregelen zijn effectief, er zijn aanvullende maatregelen gedefinieerd.

3. (Cyber)security weerbaarheid

Met betrekking tot het risico (Cyber)security weerbaarheid is veel aandacht voor beheersing van het risico. Geopolitieke ontwikkelingen hebben geleid tot een verhoogd dreigingsniveau. We zien in dit kader onder meer spionage, sabotage, infiltratie en desinformatie. Securitykennis is schaars en het aantrekken en blijven ontwikkelen van gekwalificeerd personeel blijft achter bij de behoefte van de organisatie. Sterke organisatiegroei heeft negatieve impact op de sociale cohesie en daarmee op de ‘last line of defence’ (onze medewerkers). Risicoverhoging op ongeautoriseerde toegang of misbruik van toegang door ‘insiders’. Nieuwe wetgeving (WWKE, cyberbeveiligingswet) speelt in op al deze ontwikkelingen en stelt hoge eisen aan de security van de Allianderorganisatie en processen.

We blijven prioriteit geven aan het actueel houden van Business Continuity Management plannen en Business Impact Analyses van de (kritieke) processen. Nieuwe externe dreigingen zorgen naar verwachting voor een blijvend hoog risico komende jaren.

4. Onzekerheid toekomstig energiesysteem

Het bouwen van energie-infrastructuur voor een nieuw energiesysteem brengt onzekerheid met zicht mee. Er is een risico dat het toekomstig energiesysteem zich anders ontwikkelt dan we nu denken. Daarmee kan een mismatch ontstaan met onze investeringen. We kunnen te veel hebben geïnvesteerd, in bijvoorbeeld de verkeerde locaties of in de verkeerde energiedragers, te veel dubbele infrastructuur hebben gerealiseerd (elektra, warmte, waterstof), of juist te weinig infrastructuur. Dit kan leiden tot hogere maatschappelijke kosten en reputatieschade.

5. Ongevallen door onveilige situaties

Veiligheid staat steeds prominenter en breder op de agenda bij alle organisatieonderdelen. Onze activiteiten brengen risico's met zich mee voor de veiligheid en gezondheid van onze medewerkers, aannemers, klanten en omgeving. Er zijn twee typen veiligheidsrisico's: enerzijds kan een arbeidsongeval plaatsvinden tijdens het werk. Anderzijds kunnen er explosies, brand, verstikking, kortsluiting of andere ongelukken plaatsvinden als gevolg van asset falen. Ondanks alle maatregelen blijft de kans op een ongeval bestaan. De potentiële impact is groot.

Hoewel de LTIF daalt en Trede 4-bewustwording groeit, zien we dat prestaties op zowel ongevallen als cultuur achterblijven bij de gestelde targets. Het risicobewustzijn en de meldingsbereidheid nemen toe. Dat leidt tot een hoger aantal incidentmeldingen. We zetten in op gerichte gedragsinterventies, concrete en meetbare verbetermaatregelen en actieve leiderschapsbetrokkenheid om ons fundament te versterken en daadwerkelijk veiligheidsprestaties te verbeteren.

Onzekerheid effecten klimaatverandering (nieuw risico)

Een nieuw risico is Onzekerheid effecten klimaatverandering. Klimaatverandering leidt tot uitdagingen bij het uitvoeren van onze taak als netbeheerder. Het heeft effect op de conditie van onze assets en beïnvloedt onze operatie en veiligheid. We hebben op dit moment nog beperkt last van klimaatverandering, maar we dit wel moeten blijven monitoren. Bij nieuwbouw houden we rekening met de klimaatscenario’s. We voeren regelmatig risicoanalyses uit om te toetsen of onze instandhoudingsstrategie nog afdoende is voor de bestaande bouw.

Overige risico’s – non-compliance op wetgeving

Naast de hierboven genoemde belangrijkste risico’s, hebben we ook te maken met verplichtingen vanuit wet- en regelgeving. Ondanks dat wij in onze beleidskeuzes, processen en werkzaamheden nastreven om aan de wettelijke vereisten te doen, hebben we afgelopen jaar op de aanbestedingswet en met de implementatie van netcodes non-compliances gehad. Wat betreft aanbestedingen kwam Alliander in 2025, evenals in 2024, in een paar situaties van herevaluaties van reeds afgesloten overeenkomsten. De oorspronkelijke contracten zijn afgesloten na een Europees Aanbestedingstraject, echter de herevaluaties zijn niet opnieuw aanbesteed. Alliander zag zich genoodzaakt om aanpassingen van de contracten door te voeren vanwege maatschappelijke impact. Dit is in transparantie gedaan en risico’s hierop zijn gemitigeerd. Ten aanzien van de netcodes vanuit de Energiewet, die netbeheerders verplicht zijn te implementeren, is vastgesteld dat de maatregelen en klantproducten om de netten efficiënter te benutten nog niet (volledig) geïmplementeerd zijn. Er is op verzoek van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een verbeterplan opgesteld om de uitdagingen aan te pakken.