Veranderende wet- en regelgeving

De activiteiten van Alliander en Liander in het bijzonder worden sterk gereguleerd door wet- en regelgeving. We zijn continu met relevante stakeholders in overleg om het wetgevend kader passend te maken voor de energietransitie. In 2025 vonden er ontwikkelingen plaats in een aantal voor Alliander belangrijke wetten en regels.

Verbeterplan

De ACM heeft eind 2025 alle netbeheerders gevraagd om een verbeterplan op te stellen om de implementatie van de maatregelen te versnellen. Het zo snel mogelijk implementeren van de maatregelen is van groot belang, maar ook uitdagend en kost meer tijd dan voorzien. De dynamische ontwikkeling van de energietransitie vraagt daarbij om voortdurende bijsturing. Netbeheerders zien net als ACM dat versnelling nodig is en maken in het door de ACM gevraagde verbeterplan inzichtelijk wat klanten kunnen verwachten.

Een integrale Energiewet

Alliander onderschrijft de opzet van de Energiewet om tot een integrale en toekomstbestendige kaderwet te komen voor het energiesysteem. De nadere invulling van de Energiewet vindt plaats via het Energiebesluit (Algemene Maatregel van Bestuur) en Ministeriële Regelingen. De herziening van het marktontwerp voor de Europese elektriciteitsmarkt wordt in de Energiewet geïmplementeerd. De netbeheerders dienen codewijzigingsvoorstellen in bij de ACM om de Energiewet in alle gas- en elektriciteitscodes te implementeren. De Energiewet trad op 1 januari 2026 in werking. Enkele invullingen van de Energiewet worden later van kracht.

Een nieuwe Warmtewet

De Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw) is op 3 juli 2025 door de Tweede Kamer aangenomen en op 9 december 2025 met ruime meerderheid goedgekeurd door de Eerste Kamer. De Wcw legt de randvoorwaarden vast voor de ontwikkeling van warmtenetten en de oprichting van publieke warmtebedrijven. De wet regelt onder meer dat warmtebedrijven voor minimaal 50% in publieke handen moeten zijn, geeft gemeenten vergaande bevoegdheden om de warmtevoorziening te organiseren en introduceert nieuwe tariefregulering. Alliander wil een actieve rol spelen bij de realisatie van publieke warmtenetten en staat klaar om gemeenten en provincies hierbij te ondersteunen. De wet treedt naar verwachting in 2026 op onderdelen in werking.

Flexibiliteit en tarieven

Liander werkt in het kader van het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN) samen met afnemers, marktpartijen en de ACM aan maatregelen om de beschikbare netcapaciteit zo efficiënt mogelijk te gebruiken. In de afgelopen jaren is er veel regelgeving geïntroduceerd voor nieuwe (flexibele) producten voor de klant, zoals congestiemanagement en alternatieve transportrechten. Een aantal aanvullende maatregelen is nog in voorbereiding, waaronder de nieuwe tariefstructuren voor klein- en grootverbruikers en de toepassing van flexibiliteit op de laagspanningsnetten zoals netbewust laden voor elektrisch vervoer.

De maatregelen worden binnen Liander geïmplementeerd en vertaald in producten waar onze klanten mee geholpen kunnen worden. De implementatiekracht van Liander is de afgelopen tijd fors opgeschaald, maar door de complexe opgave en beperkte ontwikkel- en verandercapaciteit moeten er noodgedwongen keuzes gemaakt en periodiek herijkt worden op basis van vordering, impact en klantwaarde.

Maatschappelijk prioriteren

De ACM heeft in juni 2025 het ontwerpbesluit van het nieuwe prioriteringskader gepubliceerd. Het nieuwe kader regelt voorrang op de wachtlijst voor maatschappelijk belangrijke aanvragen in congestiegebieden. Alliander heeft met de andere netbeheerders een zienswijze ingediend: we hebben gevraagd om rekening te houden met de uitvoerbaarheid van het nieuwe kader en de impact op klanten die een kleine aansluiting nodig hebben, zoals woningbouwprojecten en huishoudens. Het nieuwe kader geldt per 1 januari 2026 en wordt vanaf 1 juli 2026 ook toegepast op aanvragen van kleinverbruikklanten. 
Sinds 1 januari 2026 geldt het nieuwe maatschappelijk prioriteringskader van de ACM voor grootverbruikers. Het kader is verruimd, waardoor meer aanvragen in congestiegebieden prioriteit kunnen krijgen. Voor (groepen) kleinverbruikers verandert voorlopig niets: hun aanvragen passen netbeheerders nog steeds in via de bestaande gereserveerde capaciteit, dit zal in de loop van 2026 ingepast worden.

Codewijziging aansluittermijnen

Sinds 2025 moeten netbeheerders een kleinverbruikaansluiting binnen een 'redelijke termijn' realiseren of wijzigen. Het eerdere codebesluit schreef voor dat een netbeheerder hiervoor 18 weken de tijd had in geval van graafwerkzaamheden, maximaal 12 weken zonder graafwerkzaamheden en maximaal 52 weken in geval van een tekort aan transportcapaciteit. Het CBb oordeelde dat de ACM de termijnen niet op deze manier had mogen vaststellen. Gedurende 2025 is in nauwe samenwerking tussen de ACM, de netbeheerders en overige stakeholders gewerkt aan het komen tot haalbare aansluittermijnen kleinverbruik.

Voor grootverbruikklanten zijn de nieuwe aansluittermijnen per 1 januari 2025 ingegaan. De aansluittermijn voor grootverbruikklanten wordt bepaald door de complexiteit van de aansluiting en een analyse die de netbeheerder maakt van de benodigde werkzaamheden voor dat specifieke gebied. De aansluittermijn bedraagt 26 weken, 52 weken of een door de netbeheerder vastgestelde termijn als deze redelijkerwijs niet korter kan zijn.

Decarbonisatiepakket

In 2025 is de concept-Implementatiewet voor de herziene Gasrichtlijn en -verordening ter consultatie gelegd. Samen vormen deze onderdelen het Europese Decarbonisatiepakket. In dit wetgevingspakket staan spelregels voor de Europese interne markt voor aardgas, hernieuwbare en koolstofarme gassen en waterstof. De regelgeving introduceert ook de marktordening van waterstoftransport. De doorvertaling naar Nederlandse regelgeving vindt nu plaats. De gezamenlijke netwerkbedrijven hebben aangegeven dat zij een centrale organisatie willen inrichten om waterstofdistributie te ontwikkelen. Ook hebben zij de oproep gedaan om voldoende juridische ruimte zodat zij distributiesystemen voor waterstofgas zo efficiënt mogelijk kunnen beheren.

European Grid Package

Stikstof mag geen beperkende factor zijn voor de bouw van infrastructuur, zoals het aanleggen van nieuwe kabels onder de grond, staat in het eind 2025 gepresenteerde voorstel European Grid Package van de Europese Commissie. Het pakket is een set maatregelen die vergunningverlening versnelt en uitvoeringsblokkades wegneemt bij uitbreiding van het energiesysteem. Ook bevat het pakket andere maatregelen, zoals de bevestiging dat prioritering van aanvragen mogelijk is. Het voorstel moet nog besproken worden in het Europees Parlement en de Raad (lidstaten). Dankzij deze stap kunnen we de uitvoering van ons werk versnellen.