Een veilig energienetwerk en een veilige werk- en dataomgeving

Waarom dit onderwerp belangrijk is

Elke dag werken we aan een betrouwbaar en toekomstbestendig energienet. Hierbij is veiligheid een randvoorwaarde. We werken alléén als het veilig kan. Dit is een grote verantwoordelijkheid. We moeten risico’s herkennen, het werk goed organiseren en keuzes maken die veiligheid borgen. Of we nu buiten of op kantoor werken. Het is namelijk onze taak om te zorgen dat klanten, bewoners, toeleveranciers, aannemers, medewerkers en omstanders iedere dag veilig thuiskomen. Dat is niet vrijblijvend, dat is ons werk.

Veiligheid gaat voor ons verder dan regels en voorschriften. Het is een gedeelde waarde die richting geeft aan ons handelen: iedereen, elke dag, veilig thuis. Door veiligheid structureel te integreren in ons werk, van graafwerk tot databeveiliging, versterken we het vertrouwen in de infrastructuur waar Nederland op draait en bouwen we samen aan een duurzame, veerkrachtige energievoorziening.

Onze prestaties

Zie voor een uitgebreide versie van onze prestaties het hoofdstuk Doelstellingen en prestaties.

Veilig werken voor en door iedereen

Veilig werken is een voorwaarde voor het slagen van de energietransitie. Door veiligheid en kwaliteit centraal te stellen beschermen we mensen, voorkomen we ongevallen en zorgen we voor continuïteit in ons werk. Veiligheid vraagt om mensen die hun werk goed en zorgvuldig doen, doordat ze over de juiste kennis en vaardigheden beschikken en doen wat afgesproken is. We blijven werken aan een sterke cultuur waar medewerkers proactief omgaan met veiligheid. Gerichte interventies en leersessies helpen ons actief te leren van de praktijk, waarbij successen en best practices gedeeld worden. Gezien de sterke groei in het aantal medewerkers binnen Alliander is afgelopen jaar ook de opleidingsbehoefte en het bijbehorende beleid geëvalueerd en waar mogelijk verder geoptimaliseerd. Verder voeren we een open dialoog met onze aannemers, leveranciers, klanten en andere stakeholders, gericht op het gezamenlijk verbeteren van veiligheid en het versterken van samenwerking. Dat doen we op basis van gelijkwaardigheid en vertrouwen. In 2025 daalde het aantal incidenten met letsel en verzuim met 14,6% naar 35 (2024: 41). 

Veiligheid door vakmanschap

Bij Alliander is vakmanschap meer dan technische kennis vanuit opleiding en training. Het gaat om bekwaam zijn, bevoegd handelen en bewust omgaan met de eigen rol en verantwoordelijkheid. Collega's kennen de risico's van hun werk en houden daar rekening mee in het ontwerp en voorbereiding van de uitvoering. We werken veilig, volgens afspraak en komen in actie om een gevaar of risicovolle situatie te voorkomen of weg te nemen.

Staatstoezicht op de Mijnen heeft netbeheerders bijvoorbeeld gevraagd om meer gasloos (zonder gasuitstroom) te werken. Dit betekent dat monteurs werk uitvoeren zonder dat er nog druk op de gasleiding staat. Liander streeft ernaar om werken met gasuitstroom tot een minimum te beperken. We organiseerden in 2025 werkgroepsessies en pilots voor collega's, bijvoorbeeld om volgens een nieuwe werkmethode gasloos zadels in leidingen te kunnen vervangen. Het uiteindelijke doel is om volledig gasloos werkzaamheden uit te voeren.

Terugdringen verzuimincidenten

We constateren een daling in het aantal incidenten met letsel en verzuim ten opzichte van voorgaande jaren. Deze ontwikkeling duidt op een positieve trend in onze veiligheidsperformance en zien we terug in een hogere meldingsbereidheid van incidenten. Om het aantal verzuimincidenten door ogenschijnlijk kleine ongevallen terug te dringen en de proactieve cultuur op veiligheid te versterken, organiseerden we een interne veiligheidscampagne. Het doel: op een laagdrempelige manier het gesprek over veiligheid voeren en het risicobewustzijn vergroten. 

Niet alleen buiten, maar ook op kantoor willen we dat iedereen veilig werkt. Om ervoor te zorgen dat we op kantoor bewuster met veiligheid bezig zijn, hebben we in een interne campagne aandacht geschonken aan de veiligheidsregels rond gedrag op trappen, gedrag op parkeerplaatsen en gedrag bij ontvangst en begeleiding van bezoekers aan Alliander-kantoorlocaties. Een aantal interventies staat gepland voor 2026.

Sociale veiligheid

Voor Alliander is het belangrijk dat we een veilig werkklimaat hebben. We geloven dat ieders talenten en kwaliteiten tot uiting komen, als iedereen zich sociaal veilig, welkom, gezien en gewaardeerd voelt. Voor ons is een sociaal veilige werkomgeving een omgeving waarin mensen zich op hun gemak voelen, als ze zich uiten en zichzelf zijn. In 2025 hebben we onder meer een e-learning geactualiseerd en in het Engels beschikbaar gesteld voor internationale collega’s. Ook werken we met vertrouwenspersonen en hanteren we een spreek-je-uitbeleid. Ondanks alle aandacht voor sociale veiligheid is er een aantal collega’s dat het afgelopen jaar te maken kreeg met ongewenst gedrag zoals machtsmisbruik, pesten of discriminatie door eigen collega’s, door klanten en omstanders. Er is een agressieloket om medewerkers te ondersteunen die agressie ervaren in het werkveld. Het loket biedt een veilige plek om dergelijke incidenten te melden en te zorgen voor directe opvolging.

Accreditaties en erkenningen

We behielden afgelopen jaar trede 4 van de Veiligheidsladder. Trede 4 betekent dat veiligheid overal in het bedrijf prioriteit heeft en er continu wordt geïnvesteerd in verhoging van het veiligheidsbewustzijn. Daarnaast behaalden we bovendien in 2025 de ISO-certificeringen voor arbomanagement en voor milieu, beide zonder tekortkomingen. Dit toont aan dat onze processen op orde zijn. De verbeterpunten uit de audits hebben we opgenomen in het jaarplan veiligheid.

Veilige infrastructuur

Klanten rekenen op een veilige infrastructuur en gaan ervan uit dat wij tijdens onze werkzaamheden hun veiligheid garanderen. De veiligheid van onze netwerken voor alle betrokkenen heeft prioriteit. We investeren op basis van informatie over de conditie van ons netwerk continu in de betrouwbaarheid van onze infrastructuur.

Vervangingsprogramma grijs gietijzeren en asbestcement gasleidingen

We zorgen dat het huidige gasnet veilig en onderhouden blijft, we vervangen oude leidingen en als er plekken zijn waar het gasnet uiteindelijk niet meer nodig is, dan verwijderen we het. In het verleden zijn grijs gietijzer en asbestcement veel toegepast in hoofdleidingen van het gasdistributienet. Die leidingen worden op basis van een overeenkomst tussen Staatstoezicht op de Mijnen en de netbeheerders vervroegd gesaneerd om ze betrouwbaar en veilig te houden. In 2025 heeft Liander 148 kilometer grijs gietijzeren en asbestcement gasleidingen vervangen. Dat is meer dan het doel van 132 kilometer. De sanering duurt tot en met 2031. Naast deze vervangingen speuren we in alle hoofd- en aansluitleidingen frequent met gevoelige apparatuur naar (kleine) gaslekken. Zo kunnen we die in een vroeg stadium, nog voor ze een probleem vormen, aanpakken.

Verordening Methaanemissie

Door klimaatverandering is de aandacht voor methaanemissie toegenomen. Methaan (CH₄) is een sterk broeikasgas dat bijdraagt aan klimaatverandering. Vanuit de Europese (EU) wetgeving is op 15 juli 2024 de Methaanverordening gepubliceerd. Het doel van de verordening is om de methaanuitstoot in de gehele energievoorzieningsketen in Europa te verminderen. We speuren naar lekken en repareren deze tijdig om te voldoen aan de eisen van deze EU- verordening en onze klimaatdoelstellingen.

Lekzoeken? Hoe dan?

In 2025 zijn we op zoek gegaan naar innovatieve methoden om emissiereductie van methaan te realiseren. De oplossing om lekken efficiënt, nauwkeurig en snel op te sporen is gevonden in een methode met twee stappen. Allereerst detecteren we lekindicaties met een lekzoekauto: de lekdetectieauto rijdt over de wegen en door woonwijken en kan, op basis van zeer gevoelige apparatuur die op de auto is gemonteerd, gasmoleculen meten. In combinatie met een windmeter voorspellen we vervolgens de uitstroom per uur en een globale locatie van een lek. Vervolgens laten we een partnerbedrijf het lek opsporen. Dit gebeurt met handapparatuur, waarbij een nauwkeurige concentratiemeting mogelijk is. Is er een lek? Dan wordt de reparatie voorbereid en gedaan door onze eigen monteurs. Om dit te faciliteren liepen in 2025 de aanbestedingen voor auto's.

Privacy, security en digitale weerbaarheid

Privacy

De bescherming van persoonsgegevens van klanten, medewerkers en andere betrokkenen heeft bij Alliander continu aandacht. Op het gebied van privacy werken we naar een steeds hoger volwassenheidsniveau. We werken met een geautomatiseerd Privacy Control Framework voor het optimaliseren van privacy- en beheersmaatregelen. Daarnaast besteden we aandacht aan Privacy by Design, waarbij we ervoor zorgen dat privacy vanaf het begin onderdeel is van een product of dienst in ontwikkeling. Sinds begin 2025 informeren we de MT’s van de belangrijkste organisatie- en stafonderdelen in kwartaalupdates over de stand van zaken met betrekking tot geconstateerde privacyrisico’s, privacycontrols en andere relevante ontwikkelingen in hun onderdeel.

Datalekken

In 2025 hebben we in totaal 25 datalekken binnen Alliander geconstateerd. Daarbij hebben zich geen datalekken voorgedaan die dusdanig ernstig waren dat ze aan de Autoriteit Persoonsgegevens dan wel betrokkenen moesten worden gemeld (daarnaast waren er in de sector in 2025 11 geconstateerde datalekken). Van de 25 interne datalekken waren er 12 bij Alliander en 13 bij Liander. Deze cijfers geven geen aanleiding tot zorg, niet in vergelijking met de cijfers van voorgaande jaren en ook niet omdat geen van deze 25 datalekken meldingswaardig was. 

Security

Alliander investeert continu in weerbaarheid om haar rol als vitale speler in de Nederlandse samenleving te waarborgen en het vertrouwen van klanten en aandeelhouders te behouden. Afgelopen jaren zagen we een toename in de complexiteit van dreigingen, zoals geopolitieke spanningen, AI-gedreven cyberaanvallen, drones en fysieke sabotage, interne dreigingen, klimaatrisico’s en digitale afhankelijkheden. Dat maakt een integrale securityaanpak essentieel. Alliander versterkt structureel haar weerbaarheid tegen digitale en fysieke dreigingen met een professionele crisisorganisatie en met een integrale securitystrategie, in lijn met wetgeving zoals de Europese richtlijn NIS2. We focussen op preventie via een gelaagde security-architectuur met afgebakende zones in onze panden, die we in 2025 hebben geactualiseerd. Nieuwe security-KPI’s stimuleren teams om kwetsbaarheden tijdig te verhelpen, audits uit te voeren en security-bewustzijn te vergroten. Ook werken we samen met andere partijen voor het vergroten van kennis en vaardigheden.

Digitale weerbaarheid en beheersing van afhankelijkheid

Een betrouwbare en toekomstbestendige energievoorziening vraagt om digitale weerbaarheid en veerkracht. Voor Alliander betekent dit concreet dat kritieke digitale processen ook bij verstoringen bestuurbaar moeten blijven en dat afhankelijkheden van technologie en leveranciers bewust worden afgewogen. Digitale keuzes worden steeds nadrukkelijker bezien in samenhang met risico’s op het gebied van continuïteit, herstelbaarheid en langdurige afhankelijkheid. Dit geldt in het bijzonder voor de keuze voor (Amerikaanse) Cloudservices, waar Alliander stuurt op bewuste inzet, transparantie in afhankelijkheden en het behouden van voldoende regie over kritieke processen.

In 2025 zijn binnen deze koers stappen gezet om de bestuurbaarheid van kritieke digitale ketens verder te waarborgen. Daarbij is ook ingezet op eenduidige kaders, onderlinge afstemming en samenwerking binnen de sector. We bereiden ons actief voor op risico’s door scenario’s uit te werken, alternatieven te onderzoeken en met beleid en samenwerking voortdurend bij te sturen, ook in samenwerking met andere netbeheerders.

Daarnaast hebben we continuïteitsplannen ontwikkeld en ‘disaster recovery’-plannen opgesteld voor digitale systemen. Tenslotte zorgen we ervoor dat verstoringen sneller worden opgevangen en de impact beperkt blijft. In 2025 heeft Alliander een grootschalige oefening gehouden waarin digitale en fysieke dreigingen werden nagebootst. Deze simulatie verbeterde samenwerking, responsprocedures en bewustzijn, en de opgedane lessen zijn verwerkt in beleid en processen.