Bouwen aan het energiesysteem van de toekomst
Temidden van de ontwikkelingen in de wereld, ons land en onze sector staan we voor een van de grootste verbouwingen ooit: de transitie naar een duurzaam en weerbaar systeem waarin energie betrouwbaar, betaalbaar en beschikbaar is. Dit zijn grote veranderingen in hoe we energie gebruiken en waar we die energie vandaan halen. Deze complexe opgave raakt al onze klanten, de overheid en de sector. Een nieuw systeem vereist ingrijpende aanpassingen en forse investeringen, heldere keuzes en een duidelijke gezamenlijke koers. Alliander staat midden in deze transitie. We maken de infrastructuur voor de toekomst waarmee we de ontwikkeling en verduurzaming van Nederland mogelijk maken, de afhankelijkheid van geïmporteerde fossiele energie verkleinen en onze weerbaarheid vergroten.
Verduurzaming met een nieuwe mix energiedragers
De energiemix in het Nederlandse energiesysteem verandert. Aardgas blijft een belangrijke tranisitiebrandstof. Het gebruik van steenkool, aardolie en aardgas neemt af en dat van elektriciteit neemt sterk toe, tot mogelijk een verdrievoudiging. Andere energiedragers, zoals waterstof, groen gas en warmte, blijven daarom juist nodig. De energievraag daalt door energiebesparing en doordat elektrificeren energetisch efficiënter is.
Om op een duurzame manier aan de energievraag te voldoen neemt de opwek via zon en wind toe. Biomassa en kernenergie worden beperkt ingezet om de energiebronnen te diversifiëren. Het gevolg van veel opwek door wind en zon leidt tot weersafhankelijkheid en daarmee volatiliteit in het aanbod, waarbij het energieaanbod dagelijks met tientallen GigaWatts kan fluctueren.
Het energiesysteem van de toekomst kunnen we alleen samen realiseren.
Verder zijn (duurzame) gassen en warmtenetten belangrijk. Hybride energie-oplossingen dragen bij aan snelle CO2-reductie en kunnen met slimme sturing het elektriciteitsnet ontlasten. Warmtenetten dragen bij door meer energiebronnen beschikbaar te maken. Dit soort oplossingen zijn nodig om de energiemix voldoende divers te maken en daarmee een bijdrage te leveren aan leveringszekerheid, systeemefficiëntie en betaalbaarheid.
Noodzaak van flexibiliseren in contracten en gebruik
De energietransitie vraagt veel van ons. De vraag naar elektriciteit groeit sneller dan ooit, terwijl de druk op het energiesysteem toeneemt. Daarom investeren we op een historisch hoog niveau in het elektriciteitsnet en schalen we fors op in mensen, middelen en processen. Tegelijkertijd constateren we dat deze inspanningen niet automatisch leiden tot het tempo dat de samenleving van ons verwacht. De beschikbare fysieke ruimte is schaars, vergunningprocedures zijn complex en tijdrovend, en technisch personeel is beperkt beschikbaar. Daardoor blijft de uitbreiding van het net achter bij de groei van de vraag en neemt het risico op netcongestie toe, met merkbare maatschappelijke en economische gevolgen.
Hoewel we blijven investeren en sterk opschalen, heeft dit wel een grens. We kunnen niet overal heel zware netten aanleggen omdat er slechts incidenteel een piekvraag is. Het is niet uitvoerbaar, vanuit doelmatigheid niet wenselijk en niet betaalbaar. Daarom moeten we naar een andere manier van denken en naar een andere manier van gebruikmaken van de energienetten binnen de grenzen van veiligheid en betrouwbaarheid. Dat betekent dat we onze assets waar verantwoord zwaarder belasten, flexibiliteit nadrukkelijk als eerste oplossingsrichting inzetten en verwachtingen van klanten en ketenpartners opnieuw met elkaar in balans brengen.
Met flexibiliteit kunnen we de verschillen tussen het moment van opwek en het moment van vraag beter ondervangen en balanceren zodat meer klanten kunnen worden aangesloten, investeringen en ruimtebeslag kan worden beperkt en het energiesysteem tegelijkertijd robuuster wordt in een context van toegenomen risico's. Tot oplossingen hiervoor behoren onder meer 'congestieverzachters' (technieken en klantontwikkelingen die een bijdrage leveren aan verminderen van netcongestie), batterijen en andere vormen van energieopslag, evenals digitale sturing om bestaande capaciteit slimmer te benutten.
Samenwerking noodzakelijk
Het energiesysteem van de toekomst kunnen we alleen samen realiseren. Met aannemers en leveranciers versnellen we de aanleg van nieuwe infrastructuur. Met marktpartijen ontwikkelen we slimme oplossingen die netcongestie verminderen. Samen met klanten maken we flexibel en bewust netgebruik mogelijk, waardoor we meer capaciteit uit het bestaande net halen. Overheden helpen we om ruimtelijke keuzes en vergunningen te versnellen. Samen met onze toezichthouders en de Rijksoverheid zorgen we voor de regelgeving en beleidsruimte die deze uitvoering mogelijk maakt. Alleen door samen te werken, af te stemmen en in dezelfde richting te bewegen, kunnen we het energiesysteem betaalbaar, uitvoerbaar en toekomstbestendig houden.
