Strategie, businessmodel en waardeketen

Businessmodel en waardeketen

Alliander heeft als energie-infrastructuurbedrijf de taak te zorgen voor een energievoorziening die iedereen toegang geeft tot betrouwbare, betaalbare en duurzame energie in ons verzorgingsgebied. Gedreven door onze missie rekent Alliander het ook tot haar kerntaak om de verduurzaming van het Nederlandse energiesysteem mogelijk te maken en te versnellen.

Onze belangrijkste bedrijfsactiviteiten

• Elektriciteitsdistributie – We zorgen voor een betrouwbare en efficiënte distributie van elektriciteit aan miljoenen huishoudens en bedrijven. Dit omvat het aanleggen, exploiteren, beheren, onderhouden van elektriciteitsnetten, het verzorgen van aansluitingen voor producenten en verbruikers die hierom vragen, het meten van verbruik en het registreren, beheren en uitwisselen van data voor het faciliteren van de energiemarkt.

• Gasdistributie – We zorgen voor een betrouwbare en efficiënte distributie van gas aan miljoenen huishoudens en bedrijven. Daarbij zorgen we dat ons gasnet technisch van goede kwaliteit is, lekverliezen worden geminimaliseerd en dat het gasnet gereed gemaakt wordt voor transport en invoeding van duurzame gassen. Gasdistributie omvat het aanleggen, exploiteren, beheren, moderniseren, onderhouden van gasnetten, het verzorgen van aansluitingen van alle producenten en verbruikers die hierom vragen, het meten van verbruik en het registreren, beheren en uitwisselen van data voor het faciliteren van de energiemarkt.

• Warmtenetten – We zorgen voor een integrale ontwikkeling van warmtenetten, zelfstandig of in samenwerkingsverband. De ontwikkeling van warmtenetten is belangrijk met het oog op de verduurzaming van de energievoorziening en het uitfaseren van fossiele brandstoffen.

Klantgroepen

We onderscheiden binnen ons verzorgingsgebied twee klantgroepen: kleinverbruikers (huishoudens en kleinzakelijk) en grootverbruikers (grote dienstverleners en industrieën). De klantgroepen zijn primair gedefinieerd door de Energiewet, die vanaf 1 januari 2026 van toepassing is. Tijdens de rapportageperiode zijn daar geen majeure veranderingen in klantgroepen geweest.

Verboden diensten, verboden stoffen

Alliander levert geen producten of diensten die verboden zijn en gebruikt geen verboden stoffen. In het verleden zijn wel materialen in onze netwerken gebruikt waar nu risico’s van bekend zijn en waarvan nieuwe toepassing verboden is of kan worden. We treffen daar voorzorgsmaatregelen en vervangingsprogramma’s voor.

Klimaatgerelateerde emissies

Alliander conformeert zich aan het huidige Nederlandse beleid gericht op het realiseren van minimaal 55% reductie van CO₂-uitstoot in 2030. Het energiesysteem moet bovendien voor 2050 klimaatneutraal zijn.

De kernopgave is voldoende versnellen om de energietransitie mogelijk te maken. Sinds enige jaren vindt daarvoor de opschaling in personeel, materialen en diensten plaats. Voldoende opschalen levert dilemma's op ten aanzien van duurzaamheidskwesties zoals het meer inzetten van aggregaten op diesel in geval van congestie. We mitigeren deze effecten zoveel mogelijk door inzet van een duurzame variant (HV100).

Het businessmodel van Alliander is grotendeels gelijk aan dat van andere netbedrijven. Het businessmodel is uitgewerkt in de Nbility-standaard, waarin de activiteiten van de infragroep zijn verwerkt. Daarbij rekenen we de eigen operatie van Alliander en onze directe leveranciers en klanten tot de waardeketen. Van leveranciers kopen we materialen en componenten voor de energie-infrastructuur. Installateurs en aannemers leveren diensten op het gebied van engineering en voeren infrastructurele projecten uit. Voor klanten zorgen wij dat iedereen onder gelijke condities toegang heeft tot betrouwbare, betaalbare en duurzame energie.

De materiële impacts, risico's en kansen zijn direct of indirect gekoppeld aan de strategie.

Belangen en opvattingen van stakeholders

Alliander betrekt stakeholders in de strategievorming en bij het bepalen en waarderen van de materiële thema’s door gerichte interactie en stakeholderpanels te organiseren. We onderscheiden vier kernstakeholdergroepen: klanten, medewerkers, de decentrale overheden in ons verzorgingsgebied en onze aandeelhouders en investeerders. Daar omheen staat een verscheidenheid aan maatschappelijke stakeholders en samenwerkingspartners. In het hoofdstuk Dubbele materialiteitsanalyse gaan we hier nader op in.

De stakeholdergroepen waar we veelvuldig mee spreken over de grote opgaven op het gebied van netcongestie en energietransitie zijn onder andere:

• Klanten: huishoudens en bedrijven.

• Samenwerkingspartners in de realisatieketen: leveranciers van materialen, diensten en technologie, vergunningsverstrekkers en financiers.

• Overheden, beleidsmakers en andere partijen die een grote rol hebben in de veranderingen van het energiesysteem: toezichthouders, gemeenten, overheden, andere netbeheerders, beleidsverantwoordelijke ministeries en maatschappelijke organisaties.

Klanten

We treden in contact met onze klanten om goed te begrijpen wat hun vragen en toekomstige energiebehoeftes zijn, samenhangend met de keuzes die zij maken. Daarnaast streven we ernaar om klanten actief te betrekken bij energievraagstukken en hun energiegerelateerd gedrag af te stemmen op bijvoorbeeld congestiemanagementdiensten. We doen dit op verschillende manieren, zoals gericht klantonderzoek, gesprekken door relatie- of accountmanagers, enquêtes en pilots. Voor klantcontacten zetten we naast de klantenservice en website ook sociale media in. Communicatie via deze kanalen kan betrekking hebben op individuele klantvragen en op werkzaamheden in de buurt. Alliander geeft verbetering van de communicatie met klanten en omgeving prioriteit. De frequentie van het gebruik en de ervaringen met onze communicatiekanalen monitoren we continu. In voorkomende gevallen kunnen klanten negatieve ervaringen delen via de Klachtenregeling.

Samenwerkingspartners in de realisatieketen

Met leveranciers, aannemers en andere partijen onderhouden we intensieve en langjarige relaties die nodig zijn om snel en effectief op te schalen en meer werk te kunnen maken. We hebben daarom een organisatieonderdeel ‘Grote Werkpakketten’ die deze samenwerkingsverbanden verder helpt op te schalen. In juni 2024 hebben we met andere regionale netbeheerders, overheden en samenwerkingspartners het uitvoeringsakkoord gesloten. Het uitvoeringsakkoord bevat afspraken over samenwerken om de uitvoering en energietransitie te versnellen. Hiervoor is voldoende werkverantwoordelijkheid (WV)-capaciteit essentieel. Het doel is ervoor zorgen dat er voldoende gekwalificeerde medewerkers beschikbaar zijn om de vier landelijke werkpakketten uit het uitvoeringsakkoord uit te voeren: LS Buurtaanpak, Laadinfra, Grootschalig MS verzwaren en Klant Sluit Zichzelf Aan.

Overige partners

Met de ministeries van Klimaat en Groene Groei en Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening zijn we in overleg over effectief beleid voor onder meer de verduurzaming van het energiesysteem en het oplossen van netcongestie. Dat doen we in bijvoorbeeld het Landelijk Actieprogramma Netcongestie en via programma’s zoals het Nationaal Plan Energiesysteem en het Nationaal Programma Verduurzaming Industrie. Met regionale overheden (gemeenten en provincies) werken we samen op het vraagstuk van de ruimtelijke inpassing van infrastructuur. Via integraal programmeren werken we ook samen aan de ontwikkeling van het toekomstige energiesysteem. In alle provincies zijn daarvoor Energy Boards ingericht waar bestuurlijk wordt samengewerkt aan deze vraagstukken, gericht op versnelling en keuzes maken. We betrekken maatschappelijke organisaties en organisaties die specifieke stakeholders vertegenwoordigen om hun opvattingen en inzichten mee te kunnen nemen. Dat doen we bijvoorbeeld rond de totstandkoming van onze investeringsplannen. Zowel bij de totstandkoming van de uitgangspunten voor de scenario’s, als later in het proces wanneer we het concept-investeringsplan ter consultatie voorleggen. Met de andere netbeheerders werken we aan de totstandkoming van de scenario’s die Netbeheer Nederland gebruikt voor de ontwikkeling van het energiesysteem in de toekomst. In mei 2025 heeft publicatie hiervan plaatsgevonden.

Hoe wij de inzichten van stakeholders gebruiken

Wij gebruiken de inzichten van onze stakeholders om onze strategie aan te scherpen. Voor onze stakeholders is netcongestie het grootste probleem op korte termijn. Wij beschikken niet altijd over een pasklare oplossing. We blijven zoeken naar onconventionele oplossingen om de uitdagingen aan te pakken om aan de behoeften van onze klanten en de maatschappij te voldoen.

Stakeholderbias vermijden

Stakeholderbias kan op allerlei manieren optreden. Bij de inschatting en bepaling van materialiteit analyseren we voortdurend welke stakeholders door onze impact worden geraakt of invloed hebben op onze beslissingen. Bias willen we zoveel mogelijk voorkomen door meerdere betrokkenen en (stakeholder-)groepen mee te laten kijken. We voeren interne en externe besprekingen over thema's, waarbij we input ophalen uit diverse delen van de organisatie en van externe belanghebbenden. De stuurgroep jaarverslag kijkt hierop mee, de RvB beoordeelt dit separaat. We vragen ons jongerenpanel, Raad van de Toekomst, mee te lezen en te kijken en we organiseren een stakeholderpanel voor ieder jaarverslag. In dit proces zijn diversiteit aan inzicht, gezichtspunten en belang aanwezig. De uitkomsten van de geleverde inbreng worden meegenomen bij het maken van onze keuzes.

Waarborgen van stakeholderengagement

Bij het vaststellen van beleid en doelstellingen wordt rekening gehouden met de belangen van de belangrijkste stakeholders. Het beleid wordt beschikbaar gesteld via intranet, onze website of, indien van toepassing, via andere passende kanalen. De verantwoordelijkheid om de standpunten van onze stakeholders over onze strategie en businessmodel te incorporeren, is vanuit de top gedelegeerd naar een aantal bedrijfsonderdelen/afdelingen binnen de organisatie:

• Corporate & Social Affairs is verantwoordelijk voor de betrokkenheid van onze maatschappelijke stakeholders.

• Klant & Ontwerp is verantwoordelijk voor relaties met klanten over de toekomstige transportbehoefte en voor de verwerving van gronden voor nieuwe stations.

• Strategic Resource Management is verantwoordelijk voor relaties met onze leveranciers.

• Asset & Product Management is verantwoordelijk voor het verkrijgen van opvattingen van onze stakeholders voor de totstandkoming van het investeringsplan.

• Kleinverbruik en Marktdiensten zijn verantwoordelijk voor het klantcontact met consumenten en grootzakelijke klanten.

• Grootverbruik Reconstructies & Netten is verantwoordelijk voor de grootzakelijke klanten in het kader van de realisatie van nieuwe grote aansluitingen.

• Grote Werkpakketten is verantwoordelijk voor het vormgeven van grootschalige projecten die wij oppakken in langjarige en betekenisvolle samenwerkingsrelaties met uitvoeringspartners en overheden.

Stakeholdertabel

Materiële impacts, risico’s en kansen en de wisselwerking daarvan met de strategie en het businessmodel

Op basis van de uitgevoerde dubbele materialiteitsanalyse (DMA) hebben we zes thematische ESRS'en als materiële thema’s gedefinieerd. In de paragraaf informatie duurzaamheidsthema's wordt de wisselwerking met de strategie en het businessmodel toegelicht.

Alliander heeft een solide financiële positie. Daarmee heeft zij een weerbaar bedrijfsmodel en een weerbare strategie om de materiële risico's en impacts te kunnen adresseren. Actuele financiële effecten worden verwerkt in de jaarrekening. Voor verdere achtergrond verwijzen wij naar de jaarrekening. Wij hebben op grond hiervan geen verdere IRK-specifieke kwalitatieve of kwantitatieve assessments uitgevoerd. Beoogde financiële effecten worden opgenomen in onze businessplannen. Scenarioanalyse vindt plaats tijdens ons businessplan proces.