Toegang tot energie met een hoge betrouwbaarheid tegen zo laag mogelijke kosten

Waarom dit onderwerp belangrijk is

Onze energie-infrastructuur vormt het fundament van de maatschappij en de basis voor de vraagstukken waar we met elkaar voor staan, zoals energieonafhankelijkheid, woningbouw en de verduurzaming van de industrie. Uit onderzoeken, onder meer van de Rijksoverheid, het IMF en adviesbureau BCG, blijkt dat investeringen in infrastructuur groot effect hebben op de economie. De ‘spin-off’ is groot: bedrijven groeien, en uiteindelijk groeit de hele economie en het verdienvermogen van Nederland. Tegelijkertijd vraagt de energietransitie om de juiste keuzes: het energiesysteem moet toekomstbestendig zijn én betaalbaar blijven. Om de capaciteit van de energienetten in lijn te brengen met de vraag van onze klanten werken we op verschillende manieren aan het toekomstbestendig maken van het energiesysteem. Met resultaat: onze energienetwerken behoren met 99,99% beschikbaarheid nog altijd tot de betrouwbaarste ter wereld. In 2025 bleef de leveringsbetrouwbaarheid van het net onveranderd hoog. Net als in 2024 staan tijdige aansluiting van klanten en uitbreiding van de netten onder druk. Daarom werken we aan manieren om de vraag naar vermogen te reduceren, onze netten beter te benutten en meer werk te realiseren. We rapporteren in dit hoofdstuk over onze activiteiten in de volgorde van onze klantgerichte strategische pijlers.

Onze prestaties

Zie voor een uitgebreide versie van onze prestaties het hoofdstuk Doelstellingen en prestaties.

Leveringsbetrouwbaarheid elektriciteits- en gasnet

Onze klanten hadden in 2025 gemiddeld 23,6 minuten geen elektriciteit (2024: 24,6 minuten). Daarmee ligt de jaarlijkse uitvalduur onder de doelstelling van 26 minuten en zo'n 4,1% lager dan in 2024. Er was sprake van 5.549 onopgeloste spanningsklachten (doel: maximaal 5.601). In de relatief warme maanden zijn meer spanningsklachten gemeld waardoor het aantal spanningsklachten toenam. 

Uitval van het gasnet komt relatief weinig voor. Fluctuaties in de uitvalduur van gas worden hoofdzakelijk veroorzaakt door incidentele verstoringen door derden, zoals graafwerkzaamheden, waarbij klanten tijdelijk gasloos raken.

Oorzaken uitval elektriciteits- en gasnet

Klantgemak

De tevredenheid van klanten wordt vooral bepaald door het gemak dat zij ervaren in contact met onder andere onze monteurs en ons Klant Contact Centrum. Direct na afloop van werkzaamheden vragen wij klanten om feedback te geven over onze dienstverlening. In 2025 waren de resultaten voor klantgemak binnen verschillende domeinen wisselend. De klantscore van onderhoud & storingen is in lijn met de norm. Dat geldt ook voor kleinverbruik-klanten, waarbij we een stabiele telefonische bereikbaarheid hadden en dit verder willen verbeteren via de introductie van WhatsApp als informatiekanaal. Grotere, zakelijke klanten ervaren bij ons juist meer moeite dan gewenst. In de categorie Grootverbruik is de score met 32% minder goed dan de norm van 22%. Dit kwam vooral door knelpunten in capaciteit, complexe realisatieprocessen en lange doorlooptijden. Binnen Groot Zakelijk is de score 33% en daarmee minder goed dan de norm van 30%; ondanks zichtbare verbeteringen in de keten en bereikbaarheid bleven externe factoren en lage respons van klanten het resultaat negatief beïnvloeden.

Vraag reduceren

In 2025 zetten we in op initiatieven om de groei naar de vraag naar transportcapaciteit beter te beheersen. Met die initiatieven voorkwamen we de toename van tekorten zoveel mogelijk en stimuleerden we gedragsverandering en energiebewustzijn.

Energieplanologie

Energie en ruimte zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Door vroegtijdige en frequente afstemming met overheden en marktpartijen zorgen we ervoor dat nieuwe ontwikkelingen passen binnen het energiesysteem en versnellen we de uitvoering van projecten. Alliander roept gemeenten, provincies en andere partijen op om plannen, mogelijkheden en verwachtingen te verbinden – van landelijke visie tot wijkniveau - en investeringen te optimaliseren. Energie wordt steeds meer een bepalende factor bij ruimtelijke keuzes. Omdat elke regio en wijk eigen kenmerken heeft, vraagt dit om maatwerk in de oplossingen die we realiseren. Hiermee optimaliseren we onze investeringen en kunnen we gerichter aan de slag, met de hoogste prio op de plekken waar de dynamiek groot is. Maar het helpt ook om te voorkomen dat we overbodige infrastructuur aanleggen in gebieden waar planologisch wordt vastgelegd dat er geen ontwikkelingen zullen worden vergund.

Energiezuinige en netbewuste nieuwbouw

Met ontwerpprincipes als piekspreiding, lokale opwek en collectieve buffers willen we wijken realiseren die aanzienlijk minder netcapaciteit gaan vragen. Via het nieuwe concept Buurtbudget krijgt elke wijk een eigen budget aan energievermogen, beheerd door een lokale systeemoperator. Daarmee worden meer woningen aangesloten binnen de bestaande capaciteit. In de ‘Balanswijk’ ontwikkelen we integrale oplossingen voor energie, gezondheid, groen en water. Dit project werd genomineerd voor de Transition Awards 2025 van Change Inc.

Platform Energiebewustzijn 

Het Platform Energiebewustzijn vergroot het maatschappelijk inzicht in energiegebruik en de impact op mens, maatschappij en planeet. Dit doet zij voor organisaties die werken aan een duurzaam Nederland. De stichting stimuleert reductie en spreiding van energieverbruik, zodat de energietransitie haalbaar en betaalbaar blijft. Afgelopen jaar lag de focus op datagebruik, deelmobiliteit, CO₂-neutrale energie en ontwerpprincipes op bedrijventerreinen en in wijken. Naast Alliander en Stedin stapt vanaf 2026 ook de Rijksoverheid als partner in.

Meer werk maken

We hebben het afgelopen jaar in ons werkgebied voor onze klanten opnieuw volop gewerkt aan de verzwaring en uitbreiding van ons elektriciteitsnet en het toekomstbestendig maken van ons gasnet. In 2025 legden we meer dan 2.600 kilometer aan kabels (2024: circa 2.300), bouwden circa 1.500 transformatorhuisjes (2024: circa 1.100), bouwden er zo'n 700 om (2024: 950) en hebben 148 km gasleiding vervangen (2024: 156). We zijn er trots op dat we meer werk hebben kunnen maken door een uitbreiding van onze capaciteit en een stijging van de productiviteit. Tegelijkertijd bouwden we niet zoveel als we gepland hadden. Voornaamste oorzaken waren een structureel gebrek aan technici, tekort aan fysieke ruimte voor uitbreiding en verzwaring en lange doorlooptijden en veel vereiste afstemming voor vergunningen. Deze situatie vraagt om ketenbrede samenwerking op alle niveaus: binnen Alliander, met onze aannemers en leveranciers en als sector. Daarmee richten we ons op vergroten van productiviteit, verdere verbeteringen van processen en oplossingen om procedures te versnellen. Daarbij hebben we hulp van lokale, regionale en landelijke overheden en onze samenwerkingspartners nodig.

Opschalen capaciteit

We hebben het personeelsbestand afgelopen jaar verder uitgebreid naar circa 10.800 medewerkers, onder meer met 490 nieuwe technici. Daarnaast hebben we ook veel technici die met pensioen zijn gegaan, kunnen vervangen. Niet alleen het werven, maar ook het inwerken, opleiden en behouden van het technisch talent is belangrijk. We werken aan het verbeteren van de kwaliteit van onze opleidingen en gebruiken innovatieve methoden om de doorlooptijd van opleidingen goed te houden zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit. Dit doen we om te zorgen dat onze technici zich blijven ontwikkelen, de juiste vaardigheden behouden en nieuwe vaardigheden ontwikkelen. 

Ook de aannemerscapaciteit is vergroot. Deze willen we verder verhogen via de 'marktaanpak'. Dit is een visie op aanbesteding waarmee we aantrekkelijke werkpakketten in de markt zetten en goed aansluiten op de regionale organisatie van aannemers. We maken schaalvergroting aantrekkelijker voor onze partners en we maken het makkelijker en voorspelbaarder om met ons samen te werken. De eerste aanbestedingen volgens de nieuwe aanpak zullen in 2026 gaan lopen.

We werken aan oplossingen om, sneller dan nu het geval is, te beschikken over ruimte en toestemmingen om te bouwen. We hebben bijvoorbeeld in 2025 overeenkomsten opgesteld voor het werk aan het laagspanningsnet, waarbij het proces voor het verkrijgen van vergunningen in de planningscyclus is opgenomen, wat structureel leidt tot versnelling en betere samenwerking met gemeenten. In de toekomst breiden we deze werkwijze uit naar andere werkpakketten.

We hebben het personeelsbestand uitgebreid, onder meer met 490 nieuwe technici. Ook de aannemerscapaciteit is vergroot.

Verhogen productiviteit

Al in 2024 hebben we ons in productieketens georganiseerd om alle werkzaamheden die nodig zijn om efficiënt te werken en sneller klantwaarde te leveren meer in samenhang te organiseren. Ook is er een nieuwe keten opgericht voor grootschalig uitbreidingswerk dat we in langjarige samenwerking met uitvoeringspartners organiseren: de keten Grote Werkpakketten. In 2025 is de implementatie van het werken in de ketens verder bestendigd, waarbij ketens veel werk hebben verzet om de productiviteit te verhogen en de dienstverlening continu te verbeteren.

Verder plannen en besturen we onze productie integraal om de productiviteit te verhogen. Alle werkzaamheden in de uitvoeringsketen plannen en sturen we als één geheel, in plaats van per afdeling, team of type werk. Zo ontstaat één gezamenlijk, samenhangend en geoptimaliseerd plan waarop alle ketens zijn aangesloten. Dit doen wij acht kwartalen vooruit. 

Het is cruciaal voor Alliander om de beschikbare capaciteit zo efficiënt mogelijk in te zetten en de productiviteit te vergroten. Dit doen we datagedreven. Twee digitale oplossingen om werk toe te wijzen over keten heen, planningen te optimaliseren en vraag en aanbod beter te matchen, zijn opgeschaald naar alle werkgebieden. Ook werken we aan het verbeteringen om de belangrijke rol van werkverantwoordelijke optimaal in te kunnen zetten. 

Beter benutten van netten (flexibiliseren)

Met flexibel netgebruik willen we het maximale uit de netten halen. We noemen dit ‘Beter benutten’ en dit is een essentieel onderdeel in het energiesysteem van de toekomst. Beter benutten kan met technische maatregelen maar ook met tariefmodellen en gebruiksprikkels. Berekeningen laten zien dat deze maatregelen een grote bijdrage leveren aan het matigen van de investeringsopgave van het net op land. Ondanks de stappen die we zetten, zien we dat versnelling nodig is. Hier werken we continu aan. In de enorme opgave die we hebben lopen we tegen verschillende uitdagingen aan. Het vraagt onder andere om invoering van nieuwe processen en IT-systemen. Bovendien vragen nieuwe technologieën, veranderende wetgeving en groeiende vraag naar elektriciteit vragen om voortdurende bijsturing.

In 2025 hebben we 1.961 klanten van de wachtlijst geholpen. Dit betreft 912 opgeloste en 1.049 geannuleerde transportbeperkingen. Ook hebben we vermogen aan het net toegevoegd en aan klanten ter beschikking gesteld door het net zwaarder te belasten. Flexcontracten worden daadwerkelijk ingezet waar het net dat vraagt. Om flexibiliteit en limieten verantwoord toe te passen verbeteren we onze metingen. Vorig jaar hebben we enkele duizenden laagspanningsmetingen gedaan en hebben we een groot deel van de onderstations bemeten. Die metingen helpen ons te weten wat er speelt in ons net en om beter in te kunnen spelen op de behoeften van onze klanten. 

Gebiedsgerichte aanpak

Met een gebiedsgerichte aanpak helpen we alle zakelijke klanten in een gebied aan een passende flexoplossing. Dit doen we in nauwe samenwerking met deze klanten en de lokale overheden. Door gebieden in hun geheel aan te pakken, kunnen we meer capaciteit inzetten en direct alle mogelijke oplossingen in dat gebied toepassen. Samen met lokale overheden en klanten kijken we waar we klanten kunnen helpen met het ontlasten van de pieken. De ruimte die dan vrijkomt kunnen we meteen inzetten om klanten op de wachtlijst een aanbieding te doen. Samen met de klanten op de wachtlijst kijken we of we met beperkte toegang hun verduurzamingsplannen of uitbreiding kunnen realiseren. De gebiedsaanpak startte in 2025 veelbelovend. Het eerste halfjaar stond in het teken van ontwikkelen en inrichten. In de tweede helft kwam de opschaling echt op gang:

• We zijn in 19 gebieden gestart, waarvan we er 2 hebben afgerond (Drachten, Nijmegen).

• We hebben bijna 400 aanbiedingen verstuurd, waarvan meer dan 100 klanten al zijn gecontracteerd en geholpen. 

• In het laatste kwartaal van 2025 verstuurden we gemiddeld 30 aanbiedingen per week. Met de verbeteringen die we continu door blijven voeren zal dit aantal verder toenemen.

• In de lopende gebieden helpen we 1.800 klanten.

Nieuwe tariefmodellen

Om netcapaciteit eerlijker en efficiënter te verdelen werken we aan tijdsafhankelijke capaciteit en tijdsafhankelijke tarieven voor grootverbruikers. In 2025 is het tariefontwerp uitgewerkt en is het codewijzigingsvoorstel voorbereid. Ook hebben we samen met het ministerie van KGG en Energie-Nederland een plan voor tijdsafhankelijke tarieven voor kleinverbruik uitgewerkt. Deze nieuwe opzet stimuleert klanten om hun verbruik meer te spreiden over de dag door lagere tarieven aan te bieden in daluren en hogere tarieven tijdens piekmomenten.

"Een nieuw tariefmodel stimuleert klanten om hun verbruik meer te spreiden over de dag."

Capaciteitssturingscontract

In 2025 introduceerden we het nieuwe capaciteitssturingscontract. Daarmee sluiten we contracten met klanten om, tegen een passende vergoeding, tijdelijk extra of juist minder elektriciteit af te nemen of in te voeden op momenten dat het net dit vraagt. Deze verbreding van ons instrumentarium vergroot de kans dat we ook in krappe situaties tot een passende oplossing komen.

Technische maatregelen: zwaarder belasten

We zetten stappen om in het bestaande net veilig meer elektriciteit te laten transporteren. In 2025 is onder andere beleid voor cyclisch belasten van middenspanningskabels opgesteld, waarmee binnen veiligheids- en levensduurkaders honderden megawatts extra inpassingsruimte beschikbaar komt. Cyclisch belasten is een methode waarbij we tijdens piekmomenten meer belasting op de netcomponenten kunnen toelaten, doordat we niet meer naar statische belastinggrenzen kijken. We maken gebruik van periodes met lagere belasting waarin onderdelen weer kunnen afkoelen, om binnen de toegestane kaders ten aanzien van netveiligheid en levensduur extra transportcapaciteit beschikbaar te maken.

Daarnaast zijn met aangepaste spanningsregeling (compoundering: het automatisch aanpassen van de spanning in het net op basis van de actuele belasting) tientallen klanten geholpen zonder extra infrastructuur. Verder verkennen we het vaker inzetten van de reservecapaciteit van het MS- en HS-net voor opwek-klanten. Dit maakt het mogelijk om deze klanten toch aan te sluiten en gedurende het gros van het jaar de duurzame energie te transporteren. Het risico van het gebruik van deze reservecapaciteit is beperkt, doordat we met deze klanten afspraken maken over bijvoorbeeld het afschakelen van hun installaties bij storingen elders of onderhoud.

Royal Berry: wij kunnen juist ruimte maken

“De technische aansluiting ligt er, maar we mogen het vermogen niet gebruiken”, zegt Jan van Genderen van aardbeienkwekerij Royal Berry. Door congestie werd zijn gecontracteerd vermogen in 2022 ondanks eerdere afspraken onverwacht niet verhoogd. “Ik dacht eerst: het stoplicht staat even op rood, maar springt wel weer op groen. Drie jaar later is dat nog steeds niet zo.”

Jan benadrukt dat Royal Berry juist kan helpen bij het verminderen van netcongestie. De kassen draaien op warmtekrachtkoppeling: “We leveren alleen terug als de vraag en prijs hoog zijn. Als er veel aanbod is, heeft terugleveren voor ons geen zin. Dat zou juist moeten helpen.” Toch blijft de nieuwe aansluiting ongebruikt. “Er is kans op overbelasting als klanten hun vermogen inzetten op momenten met overaanbod. Maar wij hebben helemaal geen belang bij teruglevering wanneer de prijs laag is. Volgens mij kunnen we daar prima afspraken over maken.”

De samenwerking met Liander ervaart hij als goed, maar het systeem houdt volgens hem vooruitgang tegen. “Voor wat wij willen bestaat nog geen contractvorm. De mogelijkheden zijn er, de techniek ligt er, maar de aanpak nog niet.” Wat moet er veranderen? “Geef ruimte met duidelijke afspraken. Elektriciteit is niet meer vanzelfsprekend; we moeten samen werken met wat wél kan.” Jan blijft optimistisch. “Ik ga er vanuit dat er een oplossing komt. We doen mee aan een pilot van Liander. Als we maar vooruit kunnen.”

Proactief communiceren met klanten

Toegang tot energie is niet alleen afhankelijk van de technische kant van ons werk: wat we bouwen en hoe we onze netten benutten. Voor een netbeheerder is proactieve communicatie essentieel om vertrouwen op te bouwen, verwachtingen te managen en samenwerking te bevorderen. Door tijdig te communiceren over investeringsplannen, netcapaciteit en toekomstige uitbreidingen kunnen gemeenten, bedrijven en bewoners betere plannen maken. Klanten hebben ook steeds meer contact met ons. In deze contacten willen zij gehoord en geholpen worden, weten waar zij aan toe zijn, ook als iets niet kan, handelingsperspectief krijgen en gemak ervaren. Proactieve communicatie helpt om maatschappelijke kosten te beperken, begrip te vergroten, samenwerking te bevorderen en het netwerk toekomstbestendig te maken.

Verbeterde communicatie op Liander.nl

Een van de meest gebruikte communicatiekanalen is de website van Liander. Die is in 2025 op een aantal punten verbeterd. Sinds afgelopen jaar tonen we nu geautomatiseerd per plaats een overzichtspagina met lopende projecten. De inhoud van de individuele projectpagina’s wordt beheerd door de omgevingsmanagers. Zij kunnen daar bijvoorbeeld ook een verwijzing naar de BouwApp plaatsen, waarmee ze direct in verbinding staan met hun omgeving.
Daarnaast werkten we op Liander.nl aan een betere integratie van de Keuzehulp voor kleinverbruik, de Stroomnetchecker en Spanningsproblemenchecker. Zo hoeven klanten niet meer te schakelen tussen verschillende tools, maar krijgen ze alle informatie in één totaaloverzicht.

Ontwikkelen van infrastructuur voor warmte en duurzame gassen

Warmte en duurzame gassen spelen een belangrijke rol in het toekomstige energiesysteem, vooral als aanvulling op elektrificatie. Warmteoplossingen en duurzame gassen kunnen helpen de energievraag te spreiden, ze verminderen piekbelasting op het elektriciteitsnet en maken het mogelijk om bestaande infrastructuur efficiënter te benutten en investeringen te voorkomen.

Warmte

Warmtenetten zorgen voor optimale inzet van duurzame bronnen tegen de laagste maatschappelijke kosten. Dochteronderneming Firan werkt aan de ontwikkeling van nieuwe lokale warmtebronnen en de verdere verduurzaming van het net. In Amsterdam-Noord startte in 2025 bijvoorbeeld de realisatie van een warmtenet waarin voor het eerst gebruik wordt gemaakt van restwarmte uit rioolwater.

Ter voorbereiding op de inwerkingtreding van de Wet collectieve warmte (Wcw) hebben we in 2025 de transformatie van Firan in gang gezet naar een integraal warmtebedrijf per 1 januari 2026. Dit nieuwe warmtebedrijf krijgt een centrale rol in het realiseren van publieke warmtenetten en legt niet alleen infrastructuur aan, maar levert ook warmte aan zakelijke klanten en huishoudens. Deze stap vraagt om een aangepaste juridische structuur en een duidelijke positionering binnen Alliander, inclusief de oprichting van het Alliander Warmtebedrijf en het Firan Warmte-servicebedrijf.

Duurzame gassen

Duurzame gassen maken het mogelijk om gasverbruik te verduurzamen. Ze kunnen flexibel ingezet worden en verlagen de druk op het elektriciteitsnet. Door de inzet van duurzame gassen behoudt het gasnet (gedeeltelijk) zijn functie.

Energie stimuleert samenwerking in Drachten

Voor wethouder Maria le Roy van de Friese gemeente Smallingerland begint de energietransitie bij samenwerken en elkaar willen helpen. "Dat zie ik heel concreet terug in onze grootste kern Drachten". De bedrijven die verenigd zijn op een van onze bedrijventerreinen, zijn met een proef gestart rond energiemanagement. Ze hebben daar, samen met de gemeente en Liander, afspraken gemaakt over het slimmer gebruiken en opslaan van energie. "Dat vroeg om vertrouwen, maar het werkte: bestaande bedrijven konden verduurzamen en daardoor ontstond ruimte voor nieuwe vestigingen, ondanks de beperkte netcapaciteit."

Bij huishoudens zit de grootste energievraag in warmte, vult Le Roy aan. "We zijn als gemeente al langere tijd bezig met de ontwikkeling van een warmtenet. Met restwarmte uit de waterzuivering kunnen we delen van de stad aansluiten op een warmtenet en tegelijk het elektriciteitsnet ontlasten. Ook daarin trekken we samen op met Liander, door vroeg te bespreken wat dit betekent voor de infrastructuur. Daarnaast gaan we de komende tien jaar tijd zo’n 112 kilometer riolering vervangen, waardoor veel straten open gaan. Dat zijn ingrijpende tijden voor bewoners, en juist dan is goede afstemming essentieel om werkzaamheden te combineren met gepland werk van Liander en zo overlast te beperken. We hopen samen de schouders er onder te zetten!"

De wethouder ervaart de samenwerking met Liander als een echt partnerschap. "Zowel bestuurlijk als in de dagelijkse ambtelijke samenwerking. Er zijn over en weer uitgestoken handen. Ik zie ook dat Liander voor grote uitdagingen staat, bijvoorbeeld door het tekort aan technisch personeel. Juist daar liggen kansen om samen te werken, bijvoorbeeld met ons sterke onderwijscluster en het opleiden van technici. Juist door die samenwerking op basis van vertrouwen kunnen we tempo maken.”

Waterstof

In juni heeft Firan een samenwerkingsovereenkomst met Port of Amsterdam getekend voor een detailontwerp van een waterstofnet. In Deventer startte de waterstoflevering voor het decentrale net. Het is de bedoeling dat deze op het landelijke waterstofnet wordt aangesloten. In Lochem sloten we een succesvolle, langjarige pilot met waterstof af. De belangrijkste conclusie van deze praktijkproef, de eerste ter wereld, is dat het bestaande aardgasnet geschikt is voor de distributie van waterstof.

Groen gas

In 2025 is er door 31 invoeders ruim 79 miljoen m³ groen gas ingevoed in het netwerk van Liander (2024: 82 miljoen). Dit is 1,5% van de totale hoeveelheid getransporteerd gas. Er zijn zeven nieuwe invoeders aangesloten. De groei van groen gas staat van diverse kanten onder druk: vergunningverlening voor nieuwe vergistingsinstallaties is bijna tot stilstand gekomen door de stikstofcrisis, een elektriciteitsaansluiting voor de groengasinstallatie is moeilijk te verkrijgen door netcongestie en de kosten om het restproduct van vergisting af te voeren zijn hoog. Desondanks ondernemen we veel activiteiten om de groei van groen gas te faciliteren. Zo startte er een proef waarin een klant van Gasunie Transport Services zonder tussenkomst van een dure booster rechtstreeks groen gas krijgt via het net van Liander.

Data delen en nieuwe marktdiensten

Voor de energiemarkt is digitale gegevensuitwisseling cruciaal. We faciliteren het delen van meetdata voor juiste verrekening, de registratie van opwekinstallaties en het coördineren van klantaanvragen voor aansluitingen. Maar voor de transitie naar een klimaatneutraal energiesysteem zijn ook data nodig voor bijvoorbeeld de optimalisatie van netten, voor samenwerking met klanten en stakeholders, meer handelingsperspectief en om in die samenwerking betere keuzes te maken. Door data met hen te delen worden ze volwaardige partners en kunnen ze beter meedenken in oplossingen, beter vooruitkijken bij kansen en impact inschatten. Samen met onze sectorgenoten werken we continu aan nieuwe, uniforme dataproducten. Voorbeelden hiervan zijn de apps Buurtnet en Netburenapp. Met Buurtnet - gestart door Alliander, Stedin en Enexis - hebben bewoners van een aantal geselecteerde woonwijken met netcongestie inzicht in de netbelasting in hun wijk en ondersteunen we ze bij het beter timen van hun energieverbruik. Met zulke producten bieden we meer inzicht en handelingsperspectief aan onze klanten. 

Digitalisering

Digitalisering is noodzakelijk voor de verdere verduurzaming van het energiesysteem. Het helpt om het energienet beter te benutten met nieuwe oplossingen voor flexibele transportcapaciteit. Digitalisering zorgt ook voor de noodzakelijke verbetering van productiviteit en efficiëntie. Als Alliander hebben we daarin een sturende rol. We zetten bijvoorbeeld AI in voor digitaal netbeheer, gerichter onderhoud, voor beter plannen en voor het aansluiten van nieuwe bedrijven en consumenten. Daarvoor moet het digitale energiesysteem robuust en veilig zijn. Dat vereist investeringen, nauwe samenwerking en cultuurverandering.

De speerpunten van Alliander in digitalisering liggen op het breder toepassen van AI, het vergemakkelijken van het delen van data en transacties en het verstevigen van samenwerkingsrelaties binnen de sector. Ook investeren we fors in de vervanging en verbeteren van het IT-fundament van de organisatie (Fit4Future). In 2025 hebben we met het bedrijfsvoeringsplatform SCADA een cruciale stap gezet in het vernieuwen van de systemen waarmee we ons energienetwerk monitoren en aansturen. Dit was een technisch hoogtepunt, maar ook een stevige investering in de toekomst van onze netten. Op 1 september ging het Landelijk Station Inmeld Systeem live. Dit is een landelijk registratiesysteem dat zorgt dat Enexis, Stedin, TenneT en Alliander zich voortaan met hetzelfde systeem aan- en afmelden op (onder)stations. Dit nieuwe universele registratiesysteem moet de veiligheid op gedeelde onderstations vergroten en de werkwijze voor stationstoegang effectiever maken voor netbeheerders en hun uitvoeringspartners. Daarnaast hebben we voor beter Identity & Access Management het autorisatieportaal vervangen. Medewerkers gebruiken dit portaal om toegang en rechten tot Alliander-applicaties, -systemen en -data te beheren en aan te vragen.      

Innovaties voor versnelling

De uitdagingen van Alliander zijn groot. We hebben te maken met onder meer toename van decentrale opwek en elektriciteitsgebruik, systeemintegratie van nieuwe energievormen, de noodzaak van exponentiële versnelling van infrastructuurrealisatie, marktfacilitering en het verbeteren van de klantbediening. Met innovatie richten we ons op het verkleinen van het gat tussen wat we moeten en wat we kunnen doen.

Flexibiliteit op het laagspanningsnet

Om overbelasting van het laagspanningsnet en problemen bij huishoudens te voorkomen zijn we in 2025 initiatieven gestart voor meer flexibiliteit op het laagspanningsnet. Denk daarbij aan het gebruik van thuisbatterijen, het publiek en thuisladen van elektrische auto’s en het flexibel aansturen van zware apparaten. Dit deden we samen met klanten, marktpartijen, leveranciers en gemeenten. Uit een proef met netbewust laden bleek dat we de elektriciteitspiek door het tegelijkertijd thuis laden van auto’s met 68% verminderen.

In 21 gebieden in Nederland met 35.000 huishoudens hebben Liander, Stedin, Enexis, Essent, Vattenfall, Eneco en Zonneplan consumenten deze winter aangemoedigd om hun energieverbruik te verschuiven naar rustige momenten. Het doel is om flexibel energiebeheer bij huishoudens in deze 21 gebieden te bevorderen en zo uitval van netten te voorkomen totdat verzwaring plaatsvindt. De huishoudens bevinden zich deels in Liander-werkgebied. Het gaat om grote gebieden en wat kleinere gebieden (straten) waar we zien dat het elektriciteitsnet op bepaalde momenten op de dag te druk is. Per gebied proberen we tot 40% van het piekvermogen te dempen. Het is aan de energieleveranciers om te bepalen hoe ze het elektriciteitsverbruik op drukke momenten proberen te verminderen en welke vergoeding hier voor huishoudens tegenover staat.

Sneller aansluiten

Het stekkerbare middenspanningsnet is een innovatie rondom het versnellen en vereenvoudigen van de aanleg van het middenspanningsnet. Een ontwerpwedstrijd leverde een oplossing op van een extreem soepele kabel met voorgemonteerde haakse stekker en verbindingsmof, waarmee een middenspanningsruimte twee keer zo snel en ergonomisch beter kan worden aangesloten.

VR in opleidingen

Virtual Reality biedt in veel situaties oplossingen voor schaarste aan technici en een groeiend werkpakket. Ook helpt het om de kennis van personeel op een efficiënten manier up-to-date te houden. Door het in te zetten in opleidingen voor technici kunnen we beter omgaan met het tekort aan praktijkopleiders. Ook ontwikkelden we een VR-simulatie die technici traint in realistische storingssituaties.

Nieuw roboticalab

In het voorjaar zijn we gestart met het Roboticalab. Dit is een nieuw ecosysteem gericht op de toepassing van robotica binnen de netbeheerdersbranche. Het is de plek waar we samen met collega’s, sectorpartners, marktpartijen en wetenschap en onderwijs werken aan technologieën die ons werk veiliger, slimmer en sneller maken.